Kościół Uniwersytecki Wrocław
Kościół Uniwersytecki jest cennym obiektem sakralnym, o prostej lapidarnej bryle, który powstał w XVII w. Na rzucie prostokąta, zorientowany, z reliktem zamkowej architektury oraz o przestrzeni wnętrza bogato zdobionego . Kościół jest drugą i zarazem ostatnią budowlą we Wrocławiu, która reprezentuje typ emporowo- halowych rozwiązań. Projektantem kościoła był włoski architekt Teodor Moretti, a budowę powierzono Mateuszowi Bienerowi i Janowi Knollowi (po śmierci Bienera w 1692, Knoll był jedynym architektem kierującym budową).
Główne wejście od strony zachodniej , które było czynne do 1819 r. łączy kościół z Gmachem Uniwersyteckim . Pierwotne wyjście z klatki schodowej skrzydła południowego znajdowało się w ostatnim przęśle sieni, naprzeciw portalu kościoła.
W południowej elewacji kościoła znajdują się dwa dodatkowe portale boczne, prowadzą one bezpośrednio z ulicy do wnętrza Kościoła. Osiemnastowieczna przebudowa nie naruszyła podstawowych założeń przestrzennych jego wnętrza. W prostokątnym obrysie zewnętrznych murów mieści się prezbiterium z kaplicami i emporami po bokach oraz trochę szersza nawa.
Kościół Uniwersytecki jest doskonałym przykładem wczesnego baroku śląskiego i jest najpiękniejszą świątynią we Wrocławiu. Budowla powstała w miejscu rozebranej południowo - wschodniej części zamku królewskiego, przekazana Jezuitom przez cesarza Leopolda I w 1659 r.
We wnętrzu kościoła znajdują się przepiękne malowidła sufitowe. Najważniejszym elementem wystroju jest obraz ołtarza głównego, malowidło stworzone przez Lauscha w 1725 r. Obraz przedstawia obrzezanie Chrystusa.
Dwa bogate portale zwieńczone inicjałami Jezuitów prowadzą z prezbiterium do bocznych kaplic poświęconych jezuickim świętym. Wyposażenie kaplicy Ignacego Loyoli kontrastuje z obfitym wystrojem kaplicy poświęconej Franciszkowi Ksaweremu. Świętego przedstawiono na marmurowym ołtarzu pod krucyfiksem. Sceny z jego życia ukazano w złoconych płaskorzeźbach oraz w malowidłach ściennych.
Związane z nawą dwie pierwsze od strony wschodniej kaplice pod wezwaniem Matki Boskiej i św. Józefa posiadają ołtarze o rozbudowanej architekturze. Obraz z ołtarza kaplicy Mariackiej jest kopią Madonny Pasławskiej, ofiarowaną z okazji konsekracji kościoła w 1698 roku. Kolejna para kaplic pod wezwaniem św. Anny i Anioła Stróża zachowała ołtarze z pierwszej fazy budowy kościoła.Umieszczone w nich obrazy są nieudanym dziełem F. Fahnrotha z ok. 1885 r. Trzecia para kaplic posiada ołtarze, z tym że obraz św. Jadwigi, który się tam znajduje, niestety jest niskiej klasy artystycznej. Został on namalowany około 1860 r. przez H. Wohnlicha.
Kaplica naprzeciw wejścia bocznego p.w. Judy Tadeusza otrzymała klasycystyczny wystrój zaprojektowany przez J.P. Echtlera, z obrazem F. Krausego namalowanym około 1800r. Ostatnie dwie kaplice połączone są z barokowym wystrojem pozostałych kaplic. Architektoniczny ołtarz z obrazem Ukrzyżowanego w kaplicy M. B. Bolesnej godny jest szczególnej uwagi.
Dwukondygnacyjna zakrystia przylegająca do północnej elewacji kościoła zbudowana jest z cegieł o gotyckim wątku polskim, posiada charakterystyczne wnęki arkadowe, a także renesansowe, kamienne obramienia okien. Kamienne ościeża drzwiowe, pochodzą również z epoki renesansu.
Świątynia była kilkakrotnie opuszczana i lekko niszczona w wyniku katastrof i działań wojennych (wojna siedmioletnia 1756- 1763, gdy przekształcono go na magazyn zboża; 1945), jednak nie poniosła zbyt dużych strat i barokowy wystrój oraz wyposażenie przetrwały do dziś. 3
Literatura:
Henryk Dziurla, Uniwersytet Wrocławski , Wrocław 1975, s. 79-80.
J. Bronowski ,Przewodnik Kieszonkowy. Wrocław, Bielsko- Biała 2006, s. 31.